[pic]
                        Aflevering 3, 4 november 2010

Kanteling Wmo:
iedereen doet mee

Met het project de Kanteling willen CSO, CG-Raad en VCP de uitvoering van
de Wmo zo 'kantelen' dat participatie van mensen met beperkingen en ouderen
centraal komt te staan.

Inhoud nieuwsbrief 3

    . Doel van de kanteling
    . Herziene handreikingen
    . Nieuwe modelverordening
    . Gemeenten lopen vooruit op nieuwe modelverordening
    . Goedkoopst compenserend
    . Publicaties van de VNG
    . Het persoonsgebonden budget in de Wmo
    . De strijd om de rolstoel
    . Draagvlak voor informele zorg
    . Barometer Wmo-beleid mantelzorg en vrijwilligers
    . De waarde van het huisbezoek
    . Informatiebijeenkomsten voor belangenbehartigers

Doel van de kanteling

Project de Kanteling wil de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zo
toepassen dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Het belangrijkste
doel van de kanteling is de huidige uitvoering van de Wmo zo te veranderen
dat participatie centraal staat. Dat vraagt om een nieuwe manier van denken
en doen: vanuit de hele persoon, vanuit gewenste resultaten en niet slechts
vanuit de bestaande voorzieningen. In de praktijk van alledag weten zowel
burgers met een beperking als ambtenaren vaak niet goed wat er mogelijk is
met de compensatieplicht.
Burgers die bij het loket aankloppen, zullen duidelijk moeten maken hoe hun
leven eruit ziet en wat zij nodig hebben om mee te kunnen doen. Zo kunnen
zij samen met de gemeente kijken welke belemmeringen uit het dagelijkse
leven gecompenseerd moeten worden. Dat is een andere benadering dan burgers
met een beperking en ambtenaren gewend zijn. Het betekent tijdens een zgn.
'keukentafelgesprek' samen uitzoeken wat de vraag is en welke oplossingen
op maat mogelijk zijn.
De kanteling wil de burger de regie en verantwoordelijkheid over zijn eigen
leven houdt. Om dat te bereiken moet op lokaal niveau nog veel gedaan
worden. Voor belangenbehartigers betekent het de wensen, behoeftes en
signalen van (kwetsbare) burgers inbrengen. Belangenbehartigers moeten
bestuurders en beleidsmakers attenderen op alternatieven en actief
meedenken over nieuw beleid. De gemeente zal zijn burgers moeten informeren
over de doelen van de kanteling en de compensatieplicht en wat dit betekent
voor de burger die aanklopt voor hulp en ondersteuning.
Deze integrale benadering van burgervragen vraagt om een ketensamenwerking
tussen de instellingen in de stad. Inclusief beleid moet weer hoog op de
agenda staan. Voorkomen kost immers minder dan repareren.


    . Lees het hele artikel over het doel van de kanteling

Herziene handreikingen

In het kader van project de Kanteling zijn twee handreikingen en een
visiedocument uitgebracht. Onlangs zijn beide handreikingen herzien. Na
publicatie van de handreikingen zijn er uitspraken gedaan door de rechter
die ons nieuwe inzichten hebben gegeven. De aangepaste handreikingen zijn
te downloaden van de websites van de CG-Raad, CSO en Programma VCP. De
handreikingen worden niet op papier uitgegeven. Lukt downloaden niet en
wilt u de beide handreikingen via e-mail ontvangen, stuur dan mailtje aan
het projectsecretariaat: projectdekanteling@cg-raad.nl
    . Download handreiking Compensatieplicht
    . Download handreiking Het gesprek

Nieuwe modelverordening

De Wmo vraagt om een 'kanteling' in denken en doen met als leidend principe
zelfredzaamheid en participatie. De compensatieplicht zegt dat burgers
gecompenseerd moeten worden zodat ze net als andere mensen mee kunnen doen.

De Wmo is een raamwet. In de Wmo worden de wettelijke kaders geschetst.
Gemeenten kunnen binnen die wettelijke kaders hun eigen beleidsregels
formuleren. Zo zorgen zij ervoor dat de uitvoering van de Wmo aansluit bij
de lokale situatie.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is de brancheorganisatie van
de gemeenten. Zij komt op voor de belangen van gemeenten en ze helpt
gemeenten om hun werk zo goed mogelijk te kunnen doen. Een van de
activiteiten van de VNG is het opstellen van modelverordeningen voor hun
leden. Een modelverordening is een modeltekst die gemeenten kunnen omzetten
in plaatselijke regels. Gemeenten zijn niet verplicht om deze modelteksten
over te nemen. Gemeenten schrijven hun eigen verordening.
Project de Kanteling adviseerde de VNG bij het ontwikkelen van een nieuwe
modelverordening Wmo. Een groot deel van de adviezen is overgenomen, maar
niet allemaal. De compensatieplicht van de gemeente wordt nu tot leidend
principe gemaakt in de verordening en dat is precies wat de CSO en de CG-
Raad als voorwaarden stelden voor de invoering van de WMO. Bij de
uitwerking en invulling ervan zijn we het niet op alle punten met de VNG
eens geworden, op veel punten wel. De kanteling wordt zichtbaar in de
nieuwe modelverordening.
Op de websites van de CG-Raad, CSO en Programma VCP staat de laatste versie
van deze concept-modelverordening. Ook vindt u daar een toelichting op de
concept-modelverordening vanuit project de Kanteling. Zo kunt u als
belangenbehartiger zelf een indruk krijgen van de concept-modelverordening.
En u ziet waar u straks bij uw lokale beleidsbeïnvloeding nog aandacht aan
moet besteden.
De concept-modelverordening moet nog door het hoogste orgaan van de VNG
worden goedgekeurd. Wij gaan er vanuit dat de definitieve versie niet
wezenlijk zal afwijken van de concept-versie. De beleidsmedewerkers van de
CG-Raad (Piet Vreeswijk) en CSO (Anneke van der Vlist) houden in gaten of
alle toezeggingen goed worden overgenomen.
    . Lees het hele artikel over de concept-modelverordening
    . Download concept-modelverordening Wmo
    . Download toelichting op de concept-modelverordening Wmo
    . Download overzicht adviezen en verwerking modelverordening Wmo

Gemeenten lopen vooruit op nieuwe modelverordening

Een aantal gemeenten wacht de nieuwe Wmo-modelverordening niet af. Sommige
gemeenten stellen nu al een nieuwe verordening op. Anderen hebben deze
zelfs al ingevoerd. Veel belangenbehartigers vragen zich af of deze
verordeningen wel 'kantelproof' zijn.
Beleidsmedewerkers van VCP werken aan een handreiking waarmee lokale
belangenbehartigers gemeentelijke Wmo-verordeningen kunnen toetsen.
Bijvoorbeeld: is de compensatieplicht wel correct omschreven?
Bent u geïnteresseerd in deze handreiking? Stuur dan een mail naar het
projectsecretariaat: projectdekanteling@cg-raad.nl En houdt de website van
Programma VCP in de gaten.
Als u nu al vragen hebt over de Wmo-verordening in uw gemeente, stel dan uw
vraag aan een beleidsmedewerker van uw ouderenorganisatie of aan de
beleidsmedewerkers van VCP.
    . VCP-beleidsmedewerkers zijn bereikbaar via de helpdesk voor lokale
      belangenbehartigers: T 030 2823162 (ma t/m do, 10.00 tot 15.30 uur) of
      helpdeskvcp@programmavcp.nl

Goedkoopst compenserend

Binnen de compensatieplicht worden de termen 'goedkoopst adequaat', 'meest
adequaat' en 'goedkoopst compenserend' vaak door elkaar gebruikt. In
project de Kanteling beperken wij ons tot twee termen: 'goedkoopst'
compenserend en 'meest' compenserend.
'Meest compenserend' is de oplossing die ervoor zorgt dat het gat tussen
wel of niet mee kunnen doen aan de samenleving, zo goed mogelijk wordt
gedicht. Dit is wat de gemeente als eerste moet doen. Zijn er meerdere
'meest' compenserende oplossingen, dan mag de gemeente de goedkoopste
variant kiezen. We spreken dan over 'goedkoopst compenserend'.
    . Lees het hele artikel over 'goedkoopst compenserend'

Publicaties van de VNG

Ook de VNG heeft een project De Kanteling. In dat project ondersteunt men
gemeenten bij de invoering van de compensatieplicht. Op de website van de
VNG staat onder het kopje 'Project de Kanteling' veel informatie die ook
voor belangenbehartigers interessant kan zijn.
Kijk bijvoorbeeld eens naar de brochures:
    . Denken in resultaten: bouwstenen voor een nieuwe modelverordening
    . Het gesprek deel 1
    . Integrale netwerken in de Wmo: kantelen doe je samen
    . Het arrangement in de Wmo
    . Iedereen binnenboord: inclusief beleid in de praktijk
    . De kanteling financieel
    . Kantelen in de Wmo: een handreiking voor visieontwikkeling en
      organisatieverandering
Deze uitgaven geven inzicht in belangrijk thema's binnen het
kantelingsproces.
    . Link naar website VNG

Het persoonsgebonden budget in de Wmo:
een kans om te kantelen

De kanteling wil gemeenten aanzetten om op een goede manier invulling geven
aan de compensatieplicht binnen de Wmo. Gemeenten moeten meer kijken naar
de individuele behoeften, wensen en naar de eigen mogelijkheden van de
burger met een beperking. Het persoonsgebonden budget (pgb) biedt gemeenten
een kans om dit maatwerk te leveren. Het pgb is wettelijk verankerd in de
Wmo.
Een persoonsgebonden budget is een geldbedrag dat een burger van de
gemeente ontvangt om de hulp of een voorziening in te kopen. Een
budgethouder kiest zelf welke hulp hij of zij in huis haalt. Ook kan men
een pgb krijgen om zelf een individuele Wmo-voorziening aan te schaffen,
zoals een rolstoel of een woningaanpassing.
In opdracht van Per Saldo, Programma VCP en Zorgbelang Gelderland wordt een
digitale pgb-thermometer ontwikkeld 'Kijk en vergelijk met ons mee'. Met
een digitale vragenlijst kunnen lokale belangenbehartigers beoordelen hoe
goed hun gemeente het pgb-beleid in de Wmo uitvoert.
De digitale thermometer komt beschikbaar in januari 2011.


    . Lees het hele artikel over pgb-thermometer

De strijd om de rolstoel

De Wmo stelt dat gemeenten verplicht zijn om beperkingen van iemand te
compenseren zodat zelfredzaamheid en participatie mogelijk zijn. Dat kan
bijvoorbeeld door een rolstoel te verstrekken of door hulp in de
huishouding te regelen.
Dat het soms een moeizaam proces is om de juiste voorziening te krijgen,
blijkt uit de uitgebreide VPRO-reportage 'De strijd om de rolstoel' van
journaliste Suzan Borst. Daarin laat ze onder meer haar broer Rogier aan
het woord. Rogier leeft met Duchenne, een aangeboren progressieve
spierziekte. Hij is al een jaar bezig met de aanvraag van een nieuwe
elektrische rolstoel.
Ook Piet Vreeswijk, senior beleidsmedewerker Wmo bij de CG-Raad, wordt
geïnterviewd. Evenals Kim Putters die onderzoek deed naar de uitvoering van
de Wmo en Geranda Afman van Cliëntenbelang Amsterdam.
    . Beluister de uitzending op Radio 1
    . Verder lezen over de strijd om de rolstoel

Draagvlak voor informele zorg

In maart 2010 promoveerde Lilian Linders met een onderzoek naar de
informele zorg in een volkswijk in Eindhoven. Informele zorg heeft een
duidelijke relatie heeft met de Wmo en de Kanteling. In haar onderzoek doet
Linders concrete aanbevelingen voor sociale professionals en
beleidsmedewerkers voor het stimuleren van informele zorg en voor het
bewaken van het draagvlak bij mantelzorgers.
    . Lees het hele artikel over het onderzoek naar informele zorg
    . Download proefschrift Informele zorg

Barometer toetst Wmo-beleid rond mantelzorg en vrijwilligers

Gemeenten zijn door de Wmo verantwoordelijk voor de ondersteuning van
mantelzorgers en vrijwilligers in zorg en welzijn. In het kader van de
kanteling moeten gemeenten op dit terrein gericht gaan investeren. Met de
door Mezzo ontwikkelde digitale 'Barometer Basisfuncties' krijgen
belangenbehartigers zicht op de situatie in hun gemeente.
De Barometer Basisfuncties toetst of het geformuleerde gemeentebeleid
m.b.t. mantelzorg en vrijwilligerszorg ook echt wordt uitgevoerd. Zijn alle
basisfuncties beschikbaar? De Barometer Basisfuncties helpt richting geven
aan de belangenbehartiging rond mantelzorg en aan het verder versterken van
de ondersteuning van informele zorg. De Barometer levert informatie waarmee
belangenbehartigers en Wmo-raadsleden in gesprek kunnen met hun gemeente.
Bijvoorbeeld om basisfuncties die niet of nauwelijks zijn gerealiseerd
extra aandacht te geven.
    . Aanmelden belangenbehartigers en Wmo-raadsleden: www.mezzo.nl
    . Meer informatie op www.mezzo.nl/barometer
      (uitleg over het instrument, hulp bij het invullen, antwoord op veel
      gestelde vragen, contactgegevens van Mezzo-regioadviseurs)

De waarde van het huisbezoek

Vraagverheldering is belangrijk om de compensatieplicht vorm te geven. De
Wmo-consulent doet aan vraagverheldering. Een van de mogelijkheden is om
bij de burger op bezoek te gaan voor een gesprek. Staatssecretaris Ross
introduceerde daarvoor het begrip 'keukentafelgesprek'.
Veel gemeenten zijn huiverig voor deze huisbezoeken vanwege de tijd en de
kosten die het met zich meebrengt. De praktijk leert echter dat een
huisbezoek veel voordelen heeft. Project de Kanteling voerde gesprekken met
medewerkers van het Wmo-loket, met beleidsmedewerkers en met afgevaardigden
van het Wmo-platform in de gemeente Rhenen.
    . Lees het hele artikel over de waarde van het huisbezoek

Informatiebijeenkomsten voor belangenbehartigers

Vanuit project de Kanteling kunnen informatiebijeenkomsten verzorgd worden
voor andere organisaties. Aanvragen voor zo'n bijeenkomst worden alleen in
behandeling genomen als er minimaal 20 belangenbehartigers aanwezig zullen
zijn. De uitnodigende organisatie moet zelf de locatie en catering regelen
en betalen. Ook moet men zelf voor de uitnodigingen zorgen. Project de
Kanteling moet lokale belangenbehartigers informeren via de organisaties
van ouderen en mensen met een beperking en via Wmo-raden. Deze partijen
moeten dus ook uitgenodigd worden.
Bij het aanvragen van een bijeenkomst geldt 'wie het eerst komt, wie het
eerst maalt'. Tijdig overleg over eventuele data en tijdstippen maakt de
kans op een bijdrage van de Kanteling zo groot mogelijk.
    . Aanmelden bij secretariaat project de Kanteling:
      T 030 2823140 (woensdag t/m vrijdag)
      projectdekanteling@cg-raad.nl

Project de Kanteling

Project de Kanteling verstuurt deze nieuwsbrief regelmatig. U ontvangt deze
uitgave omdat u betrokken bent bij het project. Als u deze mailing niet
meer wenst te ontvangen kunt u zich afmelden door hier te klikken en de
mail te versturen.
Voor meer informatie over project de Kanteling, de activiteiten en de
ondersteuningsmogelijkheden die het project kan bieden, kunt u contact
opnemen met het projectsecretariaat:
Project de Kanteling
Postbus 1038
3500 BA Utrecht
T 030 2823140
projectdekanteling@cg-raad.nl